نمودارهایی که پیام را به درستی منتقل نمی کنند

طراحی نمودار، ترکیبی از هنر و دانش است؛ دانش ریاضی و هنر انتقال پیام. هیچکدام از این دو نباید فدای دیگری شود. نه به کارگیری انمیشن، طرحهای سه بعدی و استفاده از رنگهای متنوع موجب انتقال بهتر پیام می‌شود و نه به کارگیری نمودارهای پیچیده. فنون و ابزارها باید در خدمت انتقال پیام به مخاطب باشند.

موضوع انتقال پیام، اساسی‌ترین شاخص در ارزیابی نمودار است. نمودارهایی که «پیام» را به درستی منتقل نمی‌کنند، به نمودارهای شیطانی معروف هستند. در این پست، دو نمونه از این نوع نمودارها معرفی می‌شوند.

نمودار زیر، یک استریم گراف (Stream Graph) است. در واقع، اولین استریم گراف تاریخ است که در روزنامه نیو یورک تایمز منتشر شده است. این نمودار، همان نمودار مساحت انباشته (Stacked Area) است که به جای اینکه از محور افقی به سمت بالا تجمعی شوند، از محور به دو سمت حرکت کرده است.

14- bad chart for business 1

استریم گراف

موضوع این نمودار میزان فروش فیلم‌های سینمایی در آمریکا در طی زمان است. این نمودار به دنبال پاسخ به سه سوال است:

  • میزان کل فروش هر فیلم چقدر است؟
  • تغییرات میزان فروش آن در طول زمان چگونه است؟
  • اندازه و ترکیب بازار سینمای امریکا در طول زمان چگونه بوده است؟

برای این کار از عناصر رنگ، مساحت، و محور زمان استفاده شده است. نمودار بالا بسیار بد طراحی شده است زیرا پیام مستقیمی را منتقل نمی‌کند. حتی وقتی تمرکز می‌کنیم هم به سختی داده‌ها خوانده می‌شوند و اطلاعاتی به دست می‌آید. مثلا فیلم کارتونی The Simpsons را نگاه کنید. آیا می توانید تشخیص دهد که فروش این فیلم در ماه جولای چقدر از کل فروشش بوده است؟ و در آن دوره، چه سهمی از فروش ماه جولای صنعتی سینمای امریکا را تشکیل می دهد؟ واقعیت این که که این نمودار بیشتر یک اثر هنری است تا یک ابزاری برای انتقال اطلاعات و اصلا مناسب فضای تجاری و تصمیم‌سازی نیست.

یک نمودار زیبا و هنری دیگر، ابر کلمات (Words Cloud) است که برای نشان دادن اهمیت یک موضوع نسبت به سایر موضوعات دیگر به کار می‌رود. هر چقدر که اندازه کلمه‌ای بزرگتر باشد، اهمیت بیشتری در آن متن داشته است. البته فعلا ابزار مناسبی برای طراحی ابر کلمات به زبان فارسی وجود ندارد، ولی سایت‌های متعددی این نمودار را برای کلمات انگلیسی به صورت رایگان تولید می‌کنند.

14- bad chart for business 2

ابر کلمات

هر چند که این نمودار زیباست اما از نظر انتقال اطلاعات و تبیین پیام ضعیف است. کشف یک کلمه از درون این نمودار و مقایسه اندازه آن با سایر کلمات برای ذهن کمی سخت است. از رنگ هم استفاده مناسبی نشده و رنگ‌ها معرف ویژگی خاصی نیستند. باز هم به دلیل ضعف در توانایی انتقال پیام، به کارگیری این نمودار در گزارش‌های تجاری اصلا توصیه نمی‌شود. ولی به عنوان طرح روی جلد، تصویر بدی نیست. البته به این شرط که به زبان فارسی و با فونت و رنگ‌بندی مناسب طراحی شوند.

 جهت پیگیری به‌روز رسانی‌های بعدی دیتاپارتنرز، می‌توانید ما را در شبکه‌های اجتماعی و موبایلی دنبال کنید: اینستاگرام و توییتر و خبرنامه تلگرامی. همچنین اگر از خوراک‌خوان‌هایی نظیر اینو ریدر یا فیدلی استفاده می کنید نیز با افزودن آدرس وبسایت ما را به طور منظم دنبال کنید.

2 دیدگاه برای «نمودارهایی که پیام را به درستی منتقل نمی کنند»

  1. سلام. مطالب آموزنده خوبی دارید. ممنون/
    اما در مورد نمودار استریم گراف و مشابه آن.
    برای طراحی نمودار باید به جایی که می‌خواهد منتشر شود توجه کرد. یعنی آیا در نهایت قرار است پرینت شود یا در وب مورد استفاده قرار بگیرد.
    معمولا برای پرینت، بیشتر از چند نمودار و گراف نمی‌شود استفاده کرد. به‌خاطر محدودیت‌هایی که کاغذ یا کلا محیط آفلاین دارد.
    اما در وب، مدل‌های بیشتری از نمودار و گراف می‌شود استفاده کرد، به‌خاطر نبود محدودیت اندازه، و دیگری که خیلی مهم‌تر، تعاملی(interactive ) بودن نمودارهاست.
    نمودار استریمی که مثال زدید در کاغذ جواب نمی‌دهد، اما برای وب خیلی هم خوب است. و حتی می‌شود چیزهای بیشتری به آن اضافه کرد.(مثلا وقتی موس روی عنوان می‌آید، پوستر فیلم و مشخصات دیگر نشان داده شود.)
    نمودار ابر کلمات هم بهتر دستی طراحی شوند تا اتوماتیک، به‌خاطر رنگ‌بندی، چیدمان کلمات و… .
    البته بعضی مدیران به‌نمودارهایی شبیه به استریم علاقه دارند تا با آن کل دیوار شرکت را کاغذدیواری کنند!
    به‌هرحال در نمودارهای تجاری، باید دانش، هوش و سلیقه مشتری و این‌که چقدر سواد نموداری و آماری دارد لحاظ شود.

    1. سلام

      از حسن نظر شما متشکریم.
      از آنجا که هدف ما، تحلیل و ارائه داده ها برای بهبود دیدگاه تحلیلی مدیران کسب و کار هست، کمتر به نمودارهای اینتراکتیو توجه می کنیم؛ مگر در موارد ضرورت. ضمن اینکه در شرکتها، ابزارهایی که به صورت معمول در دسترس مدیران قرار دارد بسیار محدود است و به گستردگی مواردی که شما در سایت وزینتان نام بردید، نیست. آنها هم چندان متمایل به استفاده از ابزارهای پیشرفته نیستند.
      برای ارائه داده ها (Data Visualization) در گزارشهای کسب وکار، به تدریج استانداردها و نکاتی را معرفی می کنیم که مشکلی در پرینت سیاه و سفید نداشته باشند.
      بهترین آرزوها
      گروه دیتاپارتنرز

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *