8- نمودار میزان شکاف ایدئولوژیک مردم امریکا

انتخابات آمریکا، جنگ ریاضیدانها و تحلیلگرها است. ریاضی‌دانان در کنار تحلیل‌گران شبکه‌های اجتماعی، به عنوان مشاوران ستادهای انتخاباتی در آمریکا فعال هستند و به آنها مشاوره می‌دهند. از این جهت، انتخابات این کشور برای من جذاب است. در گزارشی که مرکز تحقیقاتی Pew منتشر کرده است، از دو نمودار ساده برای بررسی میزان قطبی بودن فضای جامعه در آمریکای سال ۲۰۱۴ استفاده شد. محور افقی، طیف فکری افراد از «کلا لیبرال» را «کلا محافظه‌کار» را نشان می‌دهد. بر روی این محور، دو هیستوگرام از توزیع طیف فکری طرفداران حزب دموکرات و جمهوریخواه رسم شده است.

Screenshots_2015-09-03-11-04-54

در شکل بالا، هیستوگرام آبی رنگ مربوط به دموکرات‌ها و هیستوگرام آجری رنگ مربوط به جمهوریخواه‌ها است. برای هر کدام از این دو، خط میانه رسم شده است، به طوری که خواننده با توجه به فاصله میانه این دو هیستوگرام کاملا درک می‌کند که مردم جمهوریخواه «چه قدر» از دموکرات‌ها محافظه‌کارتر هستند؟

شاید بگویید که طبیعت جمهوریخواه‌ها در آمریکا محافظه‌کارتر از طیف رقیبش هست و این که نیاز به تحلیل داده‌های این چنینی ندارد! ولی اگر از شما بپرسند که چقدر محافظه‌کارتر هستند، شما چه می‌گویید؟ شاخصی استاندارد برای تعیین میزان محافظه‌کارتر بودن آدم‌ها نسبت به هم وجود ندارد. ولی این نمودار به صورتی هوشمندانه شاخصی برای محافظه‌کاری در آمریکا تعریف کرده و جذابیت کار در همین نکته نهفته است. ضمنا نمودارهای بالا به خوبی توانستند روند قطبی شدن جامعه آمریکا را طی این بیست سال نمایش دهند. در مجموع این شیوه‌ی نمایش، به نظرم مناسب و جذاب است.

از این نمودار می‌توانیم در تحلیل رفتار مشتریان استفاده کنیم. مثل تحلیل رفتار مشتریان با رسم هیستوگرام سن خریداران بر حسب جنسیت. یا حتی طیفی از segmentهای مشتریان. محور افقی هم می‌توان یک شاخص پیوسته مثل مبلغ خرید یا میزان رضایت مندی و … باشد. تفاوتش با نمودار بالا در این خواهد بود که احتمالا شکل نمودارهای میزان فروش یک شرکت، میزان موفقیت آن شرکت را در پوشش اهدافش بر حسب هر segment مشتری نشان دهد.

یک نکته جالب دیگر، حرکت خط میانه در سه نمودار است. به نظر می‌رسد میانه‌ی داده‌های دموکرات‌ها در طول بیست سال اخیر تغییر نکرده است، ولی میانه‌ی جمهوریخواه‌‌ها به سمت راست حرکت کرده. آیا این نشان دهنده‌ی این است که جمهوری‌خواه‌ها محافظه‌کارتر شده‌اند؟ ظاهرا به سادگی از روی خط مدیان نمی‌توان اظهار نظر کرد. ولی می‌توان به صورت شهودی دید که میانگین هیستوگرام دموکرات‌ها به سمت چپ و جمهوری‌خواهان به سمت راست سوق پیدا کرده است. این یعنی، دموکرات‌ها لیبرال‌تر و جمهوری‌خواهان محافظه‌کارتر شدند. در گزارش، شکل زیر، همان نمودارهای بالا را با اطلاعات بیشتری نمایش داده است. طبعا از روی این شکل می‌توان اظهار نظرهای دقیق‌تری کرد و روند را مدل‌سازی نمود. یک بار به فرق میانه و میانگین در این نمودار فکر کنید.

Screenshots_2015-09-03-11-14-06

7- نمودار بخش‌بندی کاربران شبکه‌های اجتماعی

اولین گام برای طراحی هر نمودار، مشخص کردن پیامی است که آن نمودار بایستی به خواننده منتقل کند. پیام هر نمودار و اهمیت آن در بین سایر اجزای نمودار، ممکن است موجب طراحی نمودارهای خلاقانه و متفاوتی شود.

نمودار زیر، آمار توزیع جمعیتی کاربران برخی از شبکه‌های اجتماعی را نشان می‌دهد. به یک معنا، این نمودار داده‌های ذائقه‌سنجی کاربران در استفاده از شبکه‌های اجتماعی را نشان می‌دهد. در این نمودار با توجه به تجمعی بودن آن، امکان مقایسه یک سری از داده‌ها به سختی ممکن است. به نوعی می‌توان گفت که مقایسه داده‌های سری ۲۵-۳۴ و ۳۵-۴۴ سال، از روی این تصویر، بسیار مشکل است.

 social network demographics 1

این نمودار را می‌توان به شیوه‌ای دیگر بازآرایی کرد تا داده‌های هر گروه با سادگی بیشتری قابل مقایسه باشد. یک محور عمودی در میان نمودار تعبیه شد تا به جای چهار دسته یکپارچه، دو دسته دوتایی از داده‌ها در کنار هم قرار گیرند.

 social network demographics 2

به نظر شما کدام نمودار می‌تواند بهتر اطلاعات را نمایش دهد و پیام یا پیام‌هایی را به خوبی منتقل کند؟ می‌توان جهت روشن تر شدن مقصود، اصلی‌ترین پیامی که مد نظر داریم را نیز در قسمتی از نمودار بنویسیم. ضمنا هر دو نمودار با همین نرم‌افزار معمولی اکسل رسم شده‌اند و از ابزارهای ویژه‌ای استفاده نشد.

یکی دیگر از نکات مهم در رسم نمودار، محل قرار گرفتن برچسب داده‌ها است. همانطور که در هر دو نمودار بالا می‌بینید، برچسب‌های نام سری داده‌ها به گونه‌ای در بالای نمودار تعبیه شده‌اند که چشم نیاز به مقایسه‌های متعدد رنگ‌ها برای شناخت نام داده ندارد. همچنین مقادیر هر قطعه را نیز روی آن قرار دادیم تا امکان قضاوت تحلیلی بدون رجوع به جدول داده‌ نیز فراهم باشد.