سفره ایرانی‌ها در ده سال اخیر چه تغییری کرده است؟ بخش دوم

در مطلب قبل نمودار مناسبی برای نمایش روند کوچک شدن سفره خانوار ایرانی، طی ده سال گذشته معرفی کردیم. البته، بررسی سفره خانوار ایرانی از لحاظ وزنی تحلیل جامعی به تحلیل‌گران نمی‌دهد و می‌توان متغیرهای دیگری را نیز وارد تحلیل کرد.

در گزارش بانک مرکزی در مورد هزینه خانوار، اندازه سفره ایرانی از نظر وزنی و ریالی مورد بررسی قرار گرفته است. در این مطلب می‌خواهیم نمودار مناسبی طراحی کنیم که روند تغییرات دو متغیر را به صورت هم زمان نمایش دهد. نمایش هر کدام از این متغیرها به صورت مستقل کار ساده‌ای است. اما نمایش هر دوی آنها با نمودار مساحت انباشته (Stacked Area) یا ستونی، امکان‌پذیر نیست. یک پیشنهاد استفاده از نمودار پراکندگی مانند شکل زیر است.

19 food habit 2- 1

نمودار دیگر پیشنهادی ما، نمایش بردار دو بعدی تغییرات دو متغیر مذکور است که در شکل زیر می‌بینید. این نمودارها نشان می دهند که هم‌زمان که اقلام موجود در سفره ایرانی طی ده سال گذشته پرهزینه‌تر شده، ولی از نظر اندازه کوچک‌تر شده است. به این معنا که مردم نتوانسته یا نخواسته‌اند سبد مصرفشان را با افزایش هزینه تطبیق داده و مقدار مصرف شیر، نان، ماهی و … را ثابت نگه دارند. برای دقت بیشتر در این مسئله، می‌توان این نمودار را به تفکیک دهک‌های مختلف نیز رسم نمود تا مشخص شود که وضعیت دهک‌های ضعیف‌تر چطور است.

19 food habit 2- 2

همانطور که دیده می‌شود، شیب هزینه‌ای بسیار زیادتر از شیب وزن است. یعنی سرعت افزایش هزینه از سرعت کاهش اندازه وزنی بیشتر بوده است. به عبارتی، شیب هر خط رسم شده، معادل حساسیت و وابستگی تغییر وزن هر قلم کالا در سفره، نسبت به تغییر قیمت آن می‌باشد. مثلا طبق شکل، در یک افزایش قیمت تقریبا مساوی از لحاظ درصدی، مصرف گوشت و لبنیات، بیشتر از مصرف روغن نباتی و نان کاهش یافته است. نمونه‌ای از توصیه‌ی برآمده از این نکته می‌تواند این باشد که سیاست‌گذار با توجه به کم بودن سرانه‌ی مصرف شیر در کشور، نسبت به افزایش قیمت شیر که باعث کاهش بیشتر سرانه‌ی مصرف و آسیب‌های بهداشتی بیشتر خصوصا در زنان و سالمندان خواهد شد حساسیت نشان دهد و به دنبال راهکاری برای این حل معضل باشد.

جدای از مسئله تحلیل و ارائه داده‌ها، متاسفانه ساختار گزارش بانک مرکزی ناسازگار و معیوب است. مثلا داده‌های وزن پنیر مصرفی خانوار در این گزارش موجود است، ولی داده‌های قیمتی آن موجود نیست. وزن تخم مرغ مصرفی ذکر شده، ولی هزینه تخم انواع پرندگان در بخش داده‌های قیمتی موجود است و مشخص نمی‌کند که چه بخشی از مصرف تخم پرندگان مربوط به تخم مرغ است. یا اینکه هزینه میوه‌های مصرفی ذکر شده، ولی آمار وزنی مصرف آن‌ها در این گزارش وجود ندارد. این ناسازگاری در گزارش، قدرت تحلیل را بسیار کاهش می‌دهد که بایستی اصلاح شود.

پی‌نوشت: دیتا پارتنرز را در شبکه‌های اجتماعی و موبایلی می توانید دنبال کنید: اینستاگرام و توییتر. همچنین اگر از خوراک‌خوان‌هایی نظیر اینو ریدر یا فیدلی استفاده می کنید، با افزودن آدرس وبسایت، ما را به طور منظم دنبال کنید. منتظر نظرات شما  هستیم 🙂

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *