جای خالی «شفافیت ارائه اطلاعات» در آئین‌نامه اجرایی قانون انتشار منابع اطلاعاتی

در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های مناسبی در زمینه انتشار منابع اطلاعاتی و آزادی اطلاعات در دنیا صورت گرفته است. در ایران هم قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات تصویب و آئین‌نامه اجرایی آن ابلاغ شده است. عوامل موفقیت این قانون در کشور، چه هستند؟

مهم‌ترین دغدغه تحلیل‌گران داده برای موفقیت انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، ساخت پلتفرمی مناسب برای تسهیل دسترسی، تحلیل و ارائه داده‌ها است (access, analyze, and visualize). از نظر تحلیل‌گر داده، انتشار اطلاعات فقط قرار دادن چند فایل از داده‌های آماری در اینترنت و نوشتن چند پست تحلیلی در یک سایت، نیست. داده‌ها بایستی به گونه‌ای دسترس‌پذیر باشند که نه تنها محققین، بلکه عموم مردم نیز بتوانند از آن بهره‌مند شوند (محدودیت‌های امنیتی و ملاحظات مربوط به حفظ حریم شخصی، موضوع قابل تأمل دیگری است که در جای خود باید به آن پرداخت).

پلتفرم مناسب تحلیل داده بایستی به گونه‌ای طراحی شود که امکان استفاده تعاملی در استخراج داده‌ها، کاربردپذیری و خوانش‌پذیری در آن به سادگی برای کاربران فراهم شود (interactivity, usability and readability). البته، هنوز استاندارد واحدی برای این پلتفرم‌ها در دنیا وجود ندارد. با این حال، اصولی برای طراحی آن وجود دارد که به طور ضمنی مورد توافق بسیاری از تحلیل‌گران داده قرار گرفته است.

دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی بر روی دسترسی حرفه‌ای به داده‌ها فعالیت‌هایی کرده‌اند که می‌توانند الگوی دولت ایران باشند. نمونه آنها، داده‌های عمومی گوگل (Google Public Data) و بانک جهانی است.

نمونه بسیار عالی پلتفرم مناسب برای پیاده‌سازی قانون انتشار منابع اطلاعاتی و آزادی اطلاعات، سند بودجه دولت امریکا است (opengov). دولت امریکا سایتی راه‌اندازی کرده که در آن بودجه برنامه‌ریزی شده و واقعی را از دهه ۷۰ میلادی تا کنون منتشر کرده است. ضمنا بودجه پیش‌بینی‌شده این کشور تا سال ۲۰۲۰ نیز در همین سایت منتشر شده است. هر کسی به راحتی می‌تواند اطلاعات مد نظرش را به صورت جدول و نمودار در آن مشاهده کند.

22 freedom of information 1

در این پلتفرم امکان اعمال هر گونه فیلتر شامل مراکز درآمدی و هزینه‌ای و رسم نمودارهای مناسب به مخاطب داده شده است. اطلاعات این سایت به گونه‌ای است که هر کس با کمترین دانشی امکان بهره‌مندی از جزئیات بودجه امریکا را از گذشته تا آینده دارد.

22 freedom of information 2

نکته آخر اینکه یکی از ضعف‌های اساسی در انتشار داده‌های بودجه ایران، عدم دسترسی مناسب به داده‌های بودجه‌های واقعی است که بایستی در این پلتفرم منتشر شوند تا تحلیلگران بتوانند از کارکرد کنترلی بودجه نیز بهره گیرند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *