نمودار سری زمانی بودجه خانوار در مناطق شهری ایران

بانک مرکزی، نتایج بررسی بودجه خانوار در مناطق شهری ایران در سال ۱۳۹۳ را منتشر کرد. این گزارش اطلاعات جامعی از ترکیب مواد مصرفی خانوار شهری طی ده سال گذشته ارائه می‌دهد. هرچند دو نمودار در این گزارش به کار رفته که امکان بهبود آن است (+).

یکی از سوالات مهمی که اقتصاددانان و جامعه‌شناسان به تحلیل آن علاقه‌مند هستند، روند تغییرات مصرف خانوار به تفکیک محصولات است. به طور مثال، آموزش چند درصد از بودجه خانوار را در سال ۱۳۸۳ تشکیل می‌داده و امروز به چه مقداری رسیده است؟

16 Family Consumption HES 1

در گزارش منتشر شده توسط بانک مرکزی از نمودار دایره‌ای برای نمایش ترکیب مصرف خانوار استفاده شده است. قبلا توضیح دادیم که چارتیست‌های حرفه‌ای علاقه‌ای به استفاده از نمودار دایره‌ای ندارند. چرا که نمودار دایره‌ای، نموداری خوانا و دقیق نیست.  ضمن اینکه مقایسه ترکیب مصرف سالهای مختلف با نمودار دایره‌ای بسیار سخت است. تصور کنید که دو نمودار دایره‌ای برای مقایسه جزئیات در کنار هم قرار گیرند. همانطور که سایت اقتصاد نیوز این کار را کرده است (+).

به جای نمودار دایره‌ای، پیشنهاد می‌شود که از نمودار مساحت  (Area Chart) استفاده شود. استفاده از نمودار مساحت چند مزیت دارد. اول اینکه امکان مقایسه روند کل ده سال اخیر در آن به سادگی فراهم است. دوم اینکه کمبودهای نمودار دایره‌ای در آن وجود ندارد. و در نهایت با قرار دادن برچسب‌های مناسب، امکان مقایسه عددی ترکیب سبد خانوار در سالهای ۸۳ و ۹۳ وجود دارد. ترکیب رنگهای نمودار نیز به گونه‌ای است که در چاپ سیاه و سفید نمودار، مشکل چندانی برای آن به وجود نمی‌آید.

16 Family Consumption HES 2

در گزارش بانک مرکزی از نمودارهای ستونی برای مقایسه مصرف خانوار در هر بخش استفاده شده است.

16 Family Consumption HES 3

نمودار بالا، از چند جهت قابل اصلاح است:

  • روند کل مصرف خانوار، به سختی تشخیص داده می‌شود
  • نسبت هر یک از محصولات به کل مصرف، به سختی تشخیص داده می‌شود.
  • محل قرار گرفتن برچسب داده‌ها، مناسب نیست.
  • اعداد و ارقام کلیدی، در نمودار مشخص نشده است و خواننده بایستی خود، بر روی نمودار تحلیل ارائه کند.

به جای نمودار بالا، می‌شد از نمودار مساحت استفاده کرد. در نمودار مساحت پیشنهادی زیر، به نوع نمایش اعداد، محل قرار گرفتن اعداد و نام سری زمانی توجه کنید.

16 Family Consumption HES 4

نمودار فوق چند ویژگی دارد:

  • هیچ عنصری به نمودار منتشره در گزارش بانک مرکزی کم یا زیاد نشد. ضمن اینکه همانند آن گزارش، این نمودار نیز مناسب پرینت کاغذی A4 به صورت افقی (Landscape) است.
  • اعداد از حالت خام خارج شده و بر حسب میلیون نوشته شدند تا تعداد ارقام در نمودار کاهش یابد. مثلا ۱۰۹۹۰۱۷۳۱ ریال به ۱۰۹٫۹ میلیون ریال تبدیل شد.
  • خوانش عناصر کم اهمیت‌تر مانند دخانیات، ارتباطات، رستوران و هتل کمی سخت است و بهتر است که از نمودار حذف و در قالب عبارت «سایر» تجمیع شوند. چرا که محققین برای بررسی بیشتر می‌توانند به جدول مراجعه کنند. در این صورت نمودار به شکل زیر تبدیل خواهد شد.
  • می‌توان نماگر رشد را به نمودار بالا اضافه کرد به این معنی که مصرف خانوار در طی ده سال گذشته به طور متوسط هر سال چقدر رشد داشته است.

سعی شده است که در نمودار پیشنهادی زیر، نکات فوق رعایت شود:

16 Family Consumption HES 5

اگر پیشنهاد دیگری برای ارایه‌ی داده‌های بودجه خانوار دارید با ما در میان بگذارید.

تحلیل عملکرد محصولات یک شرکت از نظر سوددهی

یکی از نمودارهای مهمی که لازم هست در گزارش‌های مالی شرکت‌ها رسم شود و حتی فراتر از آن، دائما توسط مدیران شرکت رصد شود، نمودار عملکرد محصولات شرکت از نظر سوددهی است. سوال خیلی ساده است:

  • وضع هر یک از محصولات شرکت از نظر سوددهی در مقایسه با دیگر محصولات، چگونه است؟
  • کدام محصول سودده‌تر و کدام محصول کمتر سودده است؟

فرض کنید یک شرکت دو دسته خدمت به مردم می‌فروشد: خدمات اینترنتی (هاستینگ، سرویس اینترنتی، …) و خدمات غیر اینترنتی. نمودار فروش خالص و درآمد عملیاتی این شرکت، در شکل زیر رسم شده است.

13 - amazon leverage final

این نمودار بسیار ساده ولی کاربردی است. با یک نگاه به این نمودار می‌توان فهمید که هر چند درآمد شرکت از خدمات اینترنتی ۸% از کل درآمد بود، ولی ۳۲% از درآمد (سود) عملیاتی شرکت نیز مربوط به همین بخش بود. در این صورت مدیر عامل می‌تواند تصمیم بگیرد که خدمات اینترنتی شرکت را توسعه دهد و یا اینکه بر روی خدمات غیراینترنتی عارضه‌یابی کند و هزینه‌های آن را کاهش دهد تا سود ناشی از آنها بهبود یابد.

ضمنا میزان افزایش درآمد و سودآوری نیز نسبت به سال مالی گذشته، نشان داده شد. افزایش ۸۱% درآمد از حوزه خدمات اینترنتی نشان می‌دهد که فروش خدمات اینترنتی با رشد بسیار زیادی مواجه است. از این رو، نباید از این فرصت تجاری گذشت و بایستی بر روی آن سرمایه‌گذاری مناسبی انجام داد.

اگر با مفاهیم مقدماتی حسابداری مالی آشنا باشید، احتمالا حدس زده اید که این نمودار، نوعی ارایه‌ی تصویری اهرم عملیات شرکت به تفکیک نوع محصول و یا فعالیت است. چنانچه با این مفهوم آشنا نیستید، به زبان ساده می‌توان گفت که اهرم عملیات نشان می‌دهد که هر یک ریال فروش به چند ریال سود عملیاتی (EBIT) تبدیل می‌گردد.

جهت پیگیری به‌روز رسانی‌های بعدی دیتاپارتنرز، می‌توانید ما را در شبکه‌های اجتماعی و موبایلی دنبال کنید: اینستاگرام و توییتر و خبرنامه تلگرامی. همچنین اگر از خوراک‌خوان‌هایی نظیر اینو ریدر یا فیدلی استفاده می کنید نیز با افزودن آدرس وبسایت ما را به طور منظم دنبال کنید.